Hoe ga je om met vertrouwelijke informatie tijdens coaching?
Als coach ga je zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie door alles wat een coachee met jou deelt binnen de coachingrelatie te houden. Dit betekent dat je geen inhoudelijke informatie doorgeeft aan opdrachtgevers, collega’s of andere derden zonder expliciete toestemming van de coachee. Vertrouwelijkheid is de basis van een veilige coachingrelatie en bepaalt in grote mate of een coachee zich werkelijk kan openen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over geheimhouding in coaching, van beroepsethische richtlijnen tot de praktijk van teamcoaching.
Wat valt er precies onder vertrouwelijke informatie in een coachingstraject?
Vertrouwelijke informatie in coaching omvat alles wat een coachee deelt tijdens de coachingsgesprekken: persoonlijke ervaringen, emoties, werksituaties, conflicten, twijfels en doelen. Ook informatie die indirect naar de coachee herleidbaar is, valt onder de geheimhouding. De vertrouwelijkheid geldt niet alleen voor de inhoud van gesprekken, maar ook voor het feit dat iemand coaching volgt.
In de praktijk gaat het om een breed scala aan informatie. Denk aan wat een coachee vertelt over zijn of haar leidinggevende, collega’s of thuissituatie. Maar ook de voortgang van het traject, de thema’s die spelen en de manier waarop iemand zich ontwikkelt, vallen hieronder. Zelfs ogenschijnlijk neutrale informatie, zoals hoe vaak iemand aanwezig is geweest, kan gevoelig liggen.
Het is goed om je te realiseren dat vertrouwelijkheid tweerichtingsverkeer is. Jij als coach beschermt de informatie van de coachee, maar de coachee heeft ook de vrijheid om zelf te bepalen wat hij of zij deelt met de opdrachtgever of anderen. Jouw taak is om die ruimte te bewaken.
Welke beroepsethische richtlijnen gelden er voor coaches in Nederland?
Coaches in Nederland zijn gebonden aan de beroepsethische codes van hun beroepsvereniging. De twee belangrijkste zijn de NOBCO (Nederlandse Orde van Beroepscoaches) en het LVSC (Landelijke Vereniging voor Supervisie en Coaching). Beide organisaties hanteren gedragscodes waarin vertrouwelijkheid, geheimhouding en de omgang met derden expliciet zijn vastgelegd.
Volgens de NOBCO-gedragscode ben je als coach verplicht om alle informatie die je ontvangt in het kader van je werk vertrouwelijk te behandelen. Dit geldt ook wanneer je de coaching beëindigt of wanneer een coachee stopt met het traject. De informatieplicht houdt niet op na de laatste sessie.
Het LVSC hanteert vergelijkbare principes en benadrukt daarnaast het belang van transparantie richting de coachee over wat er wel en niet gedeeld wordt met opdrachtgevers. Coaches die zijn aangesloten bij deze organisaties kunnen tuchtrechtelijk worden aangesproken als zij zich niet aan de gedragscode houden.
Alba-academie is geaccrediteerd door zowel NOBCO als LVSC. In onze opleidingen nemen we beroepsethiek dan ook serieus als onderdeel van de professionele vorming, niet als bijzaak.
Wat doe je als een opdrachtgever vraagt om informatie over een coachee?
Als een opdrachtgever vraagt om informatie over een coachee, geef je geen inhoudelijke informatie zonder expliciete toestemming van de coachee zelf. Je kunt de opdrachtgever wel bevestigen dat het traject loopt of is afgerond, maar de inhoud van de gesprekken blijft vertrouwelijk. Dit geldt ook als de opdrachtgever de coaching betaalt.
Dit is een situatie die in de praktijk regelmatig voorkomt, zeker bij organisaties die coaching inzetten als onderdeel van hun HR-beleid. Een leidinggevende of HR-manager wil begrijpelijkerwijs weten hoe het gaat. Toch is het jouw verantwoordelijkheid als coach om de grens helder te houden.
De beste aanpak is om hier vooraf duidelijke afspraken over te maken, met zowel de coachee als de opdrachtgever. Wat wordt er wel gerapporteerd? Alleen of het traject is gestart en afgerond? Of ook of de coachee actief deelneemt? Leg dit schriftelijk vast en zorg dat alle partijen akkoord gaan voordat de coaching begint.
Als de opdrachtgever tijdens het traject toch druk uitoefent om meer informatie te krijgen, is het jouw taak om vriendelijk maar duidelijk te zijn: de vertrouwelijkheid van de coachee staat voorop. Je kunt de opdrachtgever uitleggen waarom dit juist in het belang is van een effectief coachingstraject.
Wanneer mag of moet een coach de vertrouwelijkheid doorbreken?
Een coach mag of moet de vertrouwelijkheid doorbreken wanneer er sprake is van een ernstig gevaar voor de coachee of voor anderen. Dit is de uitzondering op de regel, niet de norm. Denk aan situaties waarbij iemand aangeeft zichzelf of een ander ernstig te willen schaden, of wanneer er sprake is van een wettelijke meldplicht.
In de praktijk gaat het om situaties zoals:
- Ernstige suïcidale gedachten waarbij direct gevaar dreigt
- Signalen van kindermishandeling of huiselijk geweld waarbij een meldcode van toepassing is
- Situaties waarbij een coachee aangeeft een ernstig strafbaar feit te gaan plegen
Het doorbreken van de vertrouwelijkheid is altijd een zware beslissing. Bespreek dit bij voorkeur eerst in supervisie of intervisie, als de situatie dat toelaat. Informeer de coachee zo veel mogelijk over jouw voornemen, tenzij dat het gevaar vergroot. Documenteer je overwegingen zorgvuldig.
Buiten deze uitzonderingssituaties geldt: twijfel je of iets gedeeld mag worden? Dan is het antwoord in de meeste gevallen nee. De veiligheid van de coachingrelatie staat voorop.
Hoe leg je afspraken over vertrouwelijkheid goed vast?
Je legt afspraken over vertrouwelijkheid vast in een coachingsovereenkomst die je voor de start van het traject opstelt en door alle betrokken partijen laat ondertekenen. Deze overeenkomst beschrijft wat vertrouwelijk is, wat er wel en niet gedeeld wordt met de opdrachtgever, en onder welke omstandigheden de vertrouwelijkheid kan worden doorbroken.
Een goede coachingsovereenkomst bevat minimaal de volgende elementen:
- Definitie van vertrouwelijkheid: wat valt er wel en niet onder
- Rapportage aan de opdrachtgever: wat wordt er gecommuniceerd en in welke vorm
- Uitzonderingen: wanneer mag of moet de coach de vertrouwelijkheid doorbreken
- Bewaartermijn van aantekeningen: hoe lang bewaar je gespreksnotities en hoe worden ze vernietigd
- Toestemming voor supervisie: of je casuïstiek anoniem mag inbrengen in intervisie of supervisie
Bespreek de overeenkomst actief met de coachee en de opdrachtgever, in plaats van die als een administratieve formaliteit te behandelen. Dit gesprek zelf draagt al bij aan een heldere en veilige start van het traject.
Hoe ga je om met vertrouwelijkheid bij teamcoaching?
Bij teamcoaching is vertrouwelijkheid complexer dan bij individuele coaching, omdat je werkt met meerdere mensen tegelijk die ook onderling informatie delen. Wat teamleden in een teamsessie zeggen, is in principe zichtbaar voor alle aanwezigen. Toch geldt ook hier dat informatie niet buiten de groep mag worden gebracht zonder toestemming van de betrokkenen.
Als teamcoach maak je onderscheid tussen twee niveaus van vertrouwelijkheid:
- Groepsvertrouwelijkheid: wat in de groep wordt gedeeld, blijft in de groep. Dit spreek je expliciet af met het team aan het begin van het traject.
- Vertrouwelijkheid richting de opdrachtgever: ook hier geldt dat je geen individuele uitspraken of gevoelens rapporteert aan de leidinggevende of HR, tenzij het team daar gezamenlijk mee instemt.
Een bijkomende uitdaging is dat teamleden soms individuele gesprekken met jou voeren naast de groepssessies. Wat iemand je in een één-op-één gesprek vertelt, neem je niet mee naar de groep zonder toestemming. Dit vraagt om heldere afspraken en een consistente houding als coach.
Besteed bij de start van een teamcoachingstraject altijd expliciet aandacht aan de spelregels rondom vertrouwelijkheid. Dit helpt het team om zich veilig genoeg te voelen om open te zijn, wat de kwaliteit van het traject direct ten goede komt.
Hoe wij je helpen bij het professioneel omgaan met vertrouwelijkheid
Vertrouwelijkheid is niet iets wat je eenmalig leert en daarna automatisch goed doet. Het vraagt om voortdurende bewustwording, reflectie en oefening in de praktijk. Precies daarom is beroepsethiek een vaste rode draad in onze opleidingen.
Bij ons leer je niet alleen de theorie achter geheimhouding in coaching, maar ook hoe je hier in de praktijk mee omgaat. Denk aan:
- Het opstellen van een heldere coachingsovereenkomst die alle partijen beschermt
- Het voeren van een gesprek met een opdrachtgever die meer informatie wil dan gepast is
- Het herkennen van situaties waarbij vertrouwelijkheid in het geding komt
- Het inbrengen van casuïstiek in supervisie op een ethisch verantwoorde manier
Wil je de basisvaardigheden van coaching snel en praktisch ontwikkelen, inclusief de ethische kant? Bekijk dan onze Coaching Basics opleiding. In zes lesdagen leer je coachend communiceren en ga je direct aan de slag met situaties uit jouw eigen werkpraktijk. Neem gerust contact met ons op als je wilt weten welke opleiding het beste bij jouw situatie past.