Hoe bepaal je verwachtingen aan het begin van een coachtraject?
Verwachtingen bepaal je aan het begin van een coachtraject door in het kennismakingsgesprek expliciet te bespreken wat de coachee wil bereiken, wat coaching wel en niet kan bieden, en hoe beiden willen samenwerken. Dit gesprek legt de basis voor een effectief en eerlijk traject. De vragen en inzichten hieronder helpen je om dat gesprek goed te voeren.
Wat gebeurt er als verwachtingen niet worden besproken?
Als verwachtingen aan het begin van een coachtraject niet worden besproken, ontstaat er ruis. De coachee verwacht misschien snelle oplossingen, terwijl de coach werkt aan duurzame bewustwording. Of de coachee hoopt op concrete adviezen, terwijl de coach vooral vragen stelt. Dit verschil in verwachtingen leidt tot teleurstelling, afhaken of een gevoel dat het traject “niets oplevert.”
Onuitgesproken verwachtingen zijn een van de meest voorkomende oorzaken van mislukte coachtrajecten. Wanneer een coachee halverwege het traject aangeeft dat het niet is wat hij of zij ervan had verwacht, kost het veel energie om het vertrouwen en de richting te herstellen. Soms lukt dat niet meer.
Bovendien heeft het niet bespreken van verwachtingen effect op de motivatie. Een coachee die niet weet wat hij of zij kan verwachten, investeert minder in het proces. Openheid over het verloop van het traject, de rol van de coach en de verantwoordelijkheid van de coachee vergroot de betrokkenheid en het rendement van de coaching aanzienlijk.
Hoe stel je als coach de juiste vragen over verwachtingen?
Als coach stel je de juiste vragen over verwachtingen door open, uitnodigende vragen te stellen die de coachee uitnodigen om eerlijk te zijn over wat hij of zij hoopt te bereiken, wat hem of haar heeft bewogen om coaching te zoeken, en welke zorgen er eventueel leven. Goede vragen openen het gesprek in plaats van het te sturen.
Enkele effectieve vragen om verwachtingen te verhelderen:
- Wat wil je aan het einde van dit traject anders doen, denken of voelen?
- Wat heeft je ertoe gebracht om nu coaching te zoeken?
- Wat heb je al geprobeerd om dit te veranderen?
- Wat verwacht je van mij als coach?
- Wat zou voor jou het teken zijn dat dit traject geslaagd is?
Naast deze vragen is het ook jouw taak als coach om verwachtingen te normaliseren en bij te stellen waar nodig. Als een coachee verwacht dat jij de oplossing aanreikt, is het eerlijk om dat direct te bespreken. Coaching werkt niet als een adviesgesprek, maar als een proces waarbij de coachee zelf de antwoorden ontdekt. Dat verschil benoemen aan het begin voorkomt verwarring later.
Welke verwachtingen zijn realistisch in een coachtraject?
Realistische verwachtingen in een coachtraject zijn dat de coachee meer inzicht krijgt in zichzelf, zijn of haar gedrag beter begrijpt, en stap voor stap leert anders te handelen. Wat niet realistisch is, is dat coaching zorgt voor directe oplossingen, dat verandering pijnloos verloopt, of dat de coach de regie overneemt.
Realistische verwachtingen zijn onder andere:
- Meer zelfinzicht en bewustwording van patronen
- Helderheid over wat je wilt en wat je tegenhoudt
- Concrete stappen om gedrag of gewoonten te veranderen
- Een veilige ruimte om te oefenen met nieuwe manieren van denken en handelen
- Ondersteuning bij het nemen van regie over je eigen situatie
Wat coaching niet biedt, is therapie voor diepgewortelde psychische problematiek, directe carrièreadviezen of een garantie op een bepaalde uitkomst. Coaching is een gezamenlijk proces, en het resultaat hangt sterk af van de inzet en openheid van de coachee zelf.
Wat is het verschil tussen doelen en verwachtingen in coaching?
Doelen in coaching zijn de concrete resultaten die een coachee wil bereiken, zoals “ik wil assertiever worden in vergaderingen.” Verwachtingen gaan over het proces zelf: hoe de coachee denkt dat het traject verloopt, wat de coach doet, en hoe snel verandering plaatsvindt. Beide zijn belangrijk, maar ze zijn niet hetzelfde.
Het onderscheid is relevant omdat verwachtingen het kader vormen waarbinnen doelen worden nagestreefd. Als de verwachting is dat coaching snel gaat en doelen ambitieus en diepgaand zijn, ontstaat er spanning. Een coachee met de verwachting dat hij of zij na drie sessies volledig veranderd is, zal teleurgesteld raken als dat niet klopt.
Doelen zijn meetbaar en richtinggevend. Verwachtingen zijn subjectief en emotioneel gekleurd. Beide bespreek je aan het begin van het traject, maar op een andere manier. Doelen stel je samen op en maak je zo concreet mogelijk. Verwachtingen verken je door te vragen wat de coachee heeft gehoord over coaching, welke ervaringen hij of zij al heeft en wat hij of zij vreest of hoopt.
Hoe leg je verwachtingen vast in een coachingsovereenkomst?
Verwachtingen leg je vast in een coachingsovereenkomst door de afspraken over doelen, werkwijze, vertrouwelijkheid, frequentie en verantwoordelijkheden van beide partijen schriftelijk te bevestigen. Een goede overeenkomst is geen juridisch document, maar een gedeeld kompas dat houvast geeft gedurende het hele traject.
Een coachingsovereenkomst bevat doorgaans de volgende elementen:
- Coachingsvraag en doelstelling: Wat wil de coachee bereiken?
- Werkwijze: Hoe werkt de coach, welke methoden worden gebruikt?
- Praktische afspraken: Duur van het traject, frequentie van sessies, locatie of online.
- Vertrouwelijkheid: Wat wordt wel en niet gedeeld, zeker bij driegesprekken met een opdrachtgever.
- Verantwoordelijkheden: Wat doet de coach, wat doet de coachee?
- Evaluatiemomenten: Wanneer wordt er tussentijds geëvalueerd?
Het vastleggen van verwachtingen in een overeenkomst maakt het ook makkelijker om later terug te grijpen op wat er is afgesproken. Als een coachee halverwege het traject de koers wil wijzigen, biedt de overeenkomst een basis voor dat gesprek.
Wanneer bespreek je verwachtingen opnieuw tijdens het traject?
Verwachtingen bespreek je opnieuw op vaste evaluatiemomenten tijdens het traject, maar ook zodra je merkt dat de motivatie daalt, de richting onduidelijk wordt of de coachee aangeeft dat het traject niet biedt wat hij of zij ervan had gehoopt. Verwachtingen zijn geen statisch gegeven, ze kunnen veranderen naarmate het traject vordert.
Goede momenten om verwachtingen opnieuw te bespreken zijn:
- Na de eerste twee of drie sessies, als het patroon van samenwerken duidelijk wordt
- Halverwege het traject, als een formeel tussenevaluatiemoment
- Als er iets verandert in de situatie van de coachee, zoals een functiewisseling of persoonlijke omstandigheid
- Als je als coach merkt dat de energie uit het traject loopt
Het opnieuw bespreken van verwachtingen is geen teken van mislukking, maar van professioneel coachen. Het laat zien dat je als coach aandacht hebt voor het proces en niet alleen voor de inhoud. Het geeft de coachee ook de ruimte om eerlijk te zijn over wat wel en niet werkt.
Hoe wij je helpen bij het starten van een coachtraject
Een coachtraject goed beginnen vraagt om meer dan goede bedoelingen. Het vraagt om de juiste gespreksvaardigheden, een helder kader en de vaardigheid om verwachtingen bespreekbaar te maken. Bij Alba-academie helpen we je om precies dat te leren.
Onze opleiding Coaching Basics is speciaal ontwikkeld voor professionals die coachende gesprekken willen voeren in hun dagelijkse werk, zonder beroepscoach te worden. In deze opleiding leer je onder andere:
- Hoe je een coachgesprek structureert van begin tot einde
- Welke vragen helpen om verwachtingen en doelen te verhelderen
- Hoe je op een coachende manier communiceert in je eigen werksituatie
- Hoe je zelfreflectie inzet als instrument voor betere gesprekken
De opleiding bestaat uit zes lesdagen verdeeld over elf weken, met maximaal veertien deelnemers per groep. Je oefent met situaties uit je eigen praktijk, zodat je het geleerde direct kunt toepassen. Na afloop ontvang je een certificaat op post-hbo-niveau.
Wil je leren hoe je verwachtingen in een coachgesprek bespreekbaar maakt? Bekijk dan onze opleiding Coaching Basics en ontdek wat wij voor jou kunnen betekenen.